ژنتیک پزشکی

ژن MTHFR 

180296
Genetics Home Reference

ژن MTHFR حاوی دستورالعمل های لازم برای ساخت آنزیمی به نام  متيلن تترا هيدرو فولات ردوکتاز (methylenetetrahydrofolate reductase) است. این آنزیم نقش مهمی در پردازش اسیدهای آمینه که واحدهای سازنده پروتئین ها هستند بازی می کند. فعالیت آنزیم متيلن تترا هيدرو فولات ردوکتاز در واکنش شیمیایی مربوط به اشکال مختلف ویتامین B9 (فولات) حائز اهمیت است. این آنزیم موجب تبديل 5 و10 متیلـن تتـرا هیـدرو فـولات بـه 5- متیل تترا هیدروفولات می گردد. این واکنش برای تبدیل اسید آمینه هموسیستئین به اسید آمینه دیگری به نام متیونین ضروری است. بدن از اسید آمینه متیونین برای ساختن پروتئین ها و سایر ترکیب های مهم استفاده می کند.

 ارتباط تغییرات ژنتیکی ژن MTHFR با برخی از بیماریها

آنانسفالی (Anencephaly)

پلی مورفیسم های متعددی در ژن MTHFR با افزایش خطر ابتلا به نواقص لوله عصبی در ارتباط هستند. آنانسفالی  یکی از رایج ترین انواع نقص لوله عصبی است. افراد مبتلا به آنانسفالی فاقد بخش های بزرگی از مغز هستند و استخوان های جمجمه به طور کامل در آنها تشکیل نشده است. یکی از شناخته شده ترین پلی مورفیسم های مرتبط با نواقص لوله عصبی، جایگزینی نوکلئوتید سیتوزین با نوکلئوتید تیمین در موقعیت 677  )677C>T)  می باشد. این تغییر منجر به ایجاد آنزیمی میگردد که فعالیت آن در دمای بالا کاهش می یابد. افراد دارای پلی مورفیسم 677C>T ، به ویژه افرادی که دارای دو نسخه از این تغییر ژنتیکی هستند، دارای سطح بالاتری از هموسیستئین در خون خود هستند که ناشی از کاهش فعالیت آنزیم متيلن تترا هيدرو فولات ردوکتاز است. محققان دریافته اند که افزایش خطر ابتلا به نواقص لوله عصبی ممکن است به میزان  توانایی آنزیم متيلن تترا هيدرو فولات ردوکتاز  برای پردازش فولات مربوط شود؛ در واقع کمبود این ویتامین یک عامل خطر برای ایجاد نواقص لوله عصبی محسوب می شود.

هموسیستینوری (Homocystinuria)

تاکنون حداقل 40 جهش در ژن MTHFR در افراد مبتلا به هموسیستینوری شناسایی شده است. هموسیستینوری اختلالی است که در آن بدن قادر به پردازش درست هموسیستئین و متیونین نمی باشد. در اغلب افراد مبتلا مشکلات چشمی، لخته شدن غیر طبیعی خون، اختلالات اسکلتی و مشکلات شناختی گزارش شده است. در بسیاری از جهش هایی که باعث هموسیستینوری می شوند یکی از اسیدهای آمینه آنزیم متيلن تترا هيدرو فولات ردوکتاز تغییر کرده است. این تغییرات عملکرد آنزیم را مختل کرده و برخی نیز باعث غیر فعال شدن آنزیم می شوند. بدون عملکرد صحیح آنزیم متيلن تترا هيدرو فولات ردوکتاز ، هموسیستئین نمی تواند به متیونین تبدیل شود. در نتیجه، هموسیستئین در جریان خون افزایش یافته و میزان متیونین کاهش می یابد. مقداری  از هموسیستئین اضافی از طریق ادرار (هموسیستینوری) دفع می شود.

اسپینا بیفیدا (Spina bifida)

برخی از پلی مورفیسم های ژن MTHFR با افزایش خطر ابتلا به اسپینا بیفیدا که یکی دیگر از انواع رایج نقص لوله عصبی است مرتبط می باشند.  در افراد مبتلا به این بیماری زمانی که ستون فقرات تشکیل می شود، استخوان های ستون فقرات به درستی در اطراف اعصاب نخاع قرار نمی گیرند. بنابراین ممکن است بخشی از نخاع از طریق یک شکاف در ستون فقرات خارج شود که منجر به آسیب دائمی اعصاب خواهد شد.

در حال حاضر آزمایش بررسی پلی مورفیسم های ژن MTHFR توسط بخش ژنتیک آزمایشگاه تشخیص پزشکی بهار انجام می گیرد.