روش انجام دستگاه زمان انجام نام آزمایش علامت اختصار کدبین الملل
یکی از اختلالات غشایی سلول قرمز که بدنبال فقدان لیپوپروتئین در آن بوجود آمده و اصطلاحا" غشاء را خاردار می کند و در بررسی لام خونی قابل شناسایی است.   دیفرانسیل لام  روزانه Acanthocyte Acantho  
      Acid Hb EP Citrate Agar Acid Hb EP 80518
      Anisocytosis  Ansio   
      Band Cell Band  
      Basophil  Baso  
      Basophilic Stippiling Basophilic  
      Bite Cell  Bite Cell  
      Blast Cell Blast  
      Blister Cell  Blister Cell  
      Blood Cell Morphology  B.cell Morp  
      BLOOD CELL MORPHOLOGY MORPHOLOGY  
      Borrelia sm-Borreli 80232
 آزمایش شمارش کامل خون (CBC)، آزمایش است که تعداد سلولهای اصلی خون طی آن شمارش و اندازه گیری میشود. CBC به معنای شمارش کامل خون یکی از شایع ترین و در عین حال مهمترین آزمایش هایی است که می تواند زمینه تشخیص بسیاری از بیماریها را فراهم آورد و از همه مهم تر، بیانگر شرایط کلی و حیاتی بدن می باشد. CBC تستی است که امکان تشخیص مقادیر کمّی شاخص های سلولهای قرمز (RBC) ، سلولهای سفید خون (WBC) و اندکس پلاکتی را فراهم می کند . CBCبرای تشخیص کم خونی ، اختلالات خونریزی دهنده ، عفونت ، اختلالات بافت همبند و نئوپلازی و کنترل وضعیت بالینی یا پاسخ به درمان مفید است .  دستگاه شمارشگر  روزانه CBC (Complete Blood Count) e-CBC 85023
      Cabot Ring Cabot R  
      Crenation Crenati  
      Dohle body Dohle body  
      Drumsticks  Drumsticks  
      Echinocytosis (Burr Cells) Burr ce  
      Elliptocyte Elliptocyte  
      Eosinophil  Eosin  
      Eosinophil Count Eosin 80226
      ESR 1st hr SR1 85651
      ESR 2nd hr  SR2  
      ESR With Automated ESR Automat 85652
      G.6.P.D G6PD 82955
      Gaf ball  Gaf ball  
      Giant Platelet  Giant Platel  
      Ham's Test Ham's Test 80324
هموگلوبین بخش عمده از گلبول های سرخ بدن است. این ماده انواع مختلفی دارد که هدف از انجام این تست خاص اندازه هموگلوبین تام است. در نتایج آزمایش در آزمایشگاههای مختلف ممکن است به صورتهای مختلفHb ، HGB نوشته شود. همه این ها مخفف کلمه هموگلوبین میباشد که یکی از عناصر اصلی تشکیل دهنده گلبول های قرمز است و با اکسیژن ترکیب شده و آن را در خون حمل می کند. این ماّده که در آن آهن به کار رفته، جایگاه های مختلفی برای ترکیب با اکسیژن دارد. هموگلوبین در جایی که اکسیژن زیاد وجود دارد با آن ترکیب میشود و در محیط کم اکسیژن، آن را آزاد میکند. اندازه گیری مقدارکلی هموگلوبین، به نوعی نشان دهنده تعداد گلبولهای قرمز است.

مقادیر طبیعی: برای مردان ١٤ تا ١٨ گرم درصد میلی لیتر و برای زنان مقادیر ١٢ تا ١٦ گرم در صد می باشد.

محدوده بحرانی: هموگلوبین کمتر از  ٥ و بیش از ٢٠ گرم درصد مقادیر بحرانی و قابل بررسی به حساب می آیند و  نیازمند رسیدگی فوری هستند.

در چه مواردی Hb کاهش یا افزایش می یابد؟

همان دلایلی که باعث کاهش گلبولهای قرمز می شوند، با تخریب هموگلوبین، مقدار آن را هم کم می کنند. کمخونی، خونریزی شدید، برخی سرطان ها، سوءتغذیه، بیماری لوپوس، بیماریهای کلیوی و بزرگی طحال موجب کاهش هموگلوبین میشوند.  مصرف آنتی بیوتیک ها، آسپیرین و ایندومتاسین و همچنین داروهای ضدسرطان از مقدار هموگلوبین خون می کاهند اما مشکلات ریوی، سوختگی شدید، نارسایی مزمن ریه و از دست دادن زیاد آب بدن (دهیدراسیون) مقدار این ماده حیاتی را افزایش میدهند.  داروهای جنتامایسین و متیل دوپا هم میزان هموگلوبین را میافزایند.

نکات قابل توجه:

مقدار ھموگلوبین در حاملگی کاھش مییابد، چون با اینکه خون سازی کمی بیشتر شده است، اما حجم مایع بدن و خون بالا رفته و مقدار  تام ھموگلوبین در ھر دسی لیتر کاھش مییابد. زندگی در ارتفاعات ھم به خاطر نیاز بیشتر بدن به اکسیژن و کمبود اکسیژن محیط، باعث تولید بیشتر ھموگلوبین میشود. در طحال اغلب سلولھای پیر خون تخریب میشوند. بزرگ شدن طحال، یعنی تخریب بیشتر سلولھا که به دنبال آن کاھش گلبول ھای قرمز و ھموگلوبین رخ میدھد.

    Hb (Hemoglobin) Hb1 85018
      Hb A1 (EP) HA1+HbF  
      Hb A2 (EP) HA2  
      Hb A2 Column e-CA2 80082
      Hb Electerophoresis e-Hb EP 83020
      Hb F (Singer Test) HbF 83030
 هماتوکریت یا Hct  یکی از مقادیر اندازه گیری «شمارش کامل خون» است.  هماتوکریت درصدی از حجم کل خون است که بیشتر شامل گلبول های قرمز می باشد و با اندازه گیری قسمت رسوب خون در لوله موئین، بصورت درصد نسبت به کل خون اندازه گیری می شود. به خاطر بیماریها و شرایط مختلفی که میتوانند اندازه گیری هموگلوبین و گلبول قرمز را با اشکال مواجه کنند Hct اندازه گیری میشود تا به طور مستقیم نشان دهنده میزان هموگلوبین و گلبول قرمز باشد.

محدوده بحرانی : Hct بالاتر از ٦٠ درصد و پایین تر از ١٥ درصد

عواملی موجب کاهش یا افزایش Hct می شوند: پرکاری تیروئید، سیروز کبدی، نارسایی مغز استخوان و میلوم مولتیپل (Multiple Myeloma)  سبب کاهش هماتوکریت میشوند. از طرف دیگر سوختگی، اسهال شدید، بیماریهای انسدادی ریوی، از دست دادن آب، یا ساخت  بیش از حد گلبول قرمز از عوامل افزایش دهنده ی Hct هستند.

نکات قابل توجه: بیماریھایی که باعث به وجود آمدن شکل ھای غیرطبیعی گلبول قرمز میشوند (مثل بیماری گلبول قرمز داسی شکل) مقدار Hct را تغییر میدهند. گلبول سفید خیلی بالا، بر مقدار Hct اثر می گذارد. در صورت طبیعی بودن اندازه ھای گلبول قرمز، مقدار ھماتوکریت، سه برابر ھموگلوبین است. بهتر است ھماتوکریت را بعد از خونریزی شدید اندازه گیری کرد

    Hct (Hematocrit) Hct 85013
این اجسام (به دلیل هموگلوبین رسوب کرده)  در تالاسمی، کمبود گلوکز 6 فسفات یا پیروات کیناز، پس از برداشت طحال، آسیب RBC ناشی از دارو (ضدمالاریا، سولفانامید ها) دیده می شود     Heinz Bodies Heinz Bo 85441
      Howell-Jolly Body Howell  
      Hypersegmented Neutrophils  Hyper Segm  
      Hypochromia  Hypochr  
      Immature Lymphocyte Imm.Lym  
      Keratocyte (Helmet Cells) Keratoc  
      L.E. Cell Preparation LE Cell 80225
      Leishman Body sm-Lishma 80398
      Leukocyet Myeloperoxidase LMC  
      Lymphocyte Lymph  
      Lymphocyte variant form Atypica  
بجز اجزای اصلی «شمارش کامل خونی» مانند پلاکت، گلبول سفید و قرمز و هموگلوبین مقادیر دیگری از جمله MCH  یا Mean Corpuscular Hemoglobin وجود دارند  مربوط به گلبول قرمز و اندازه و شکل و مقدار هموگلوبین آن هستند. مقادیر متفاوت آن می تواند نشان دهنده ی نوع خاصی از کم خونی باشد.     M.C.H (Cell Indices)  MCH(3)  
بجز اجزای اصلی «شمارش کامل خونی» مانند پلاکت، گلبول سفید و قرمز و هموگلوبین مقادیر دیگری از جمله: MCHC  یا Mean Corpuscular Hb Concentration   است  که مربوط به گلبول قرمز و مقدار هموگلوبین آن بوده. مقادیر متفاوت آن می تواند نشان دهنده ی وضعیت خاصی باشد.      M.C.H.C (Cell Indices)  MCHC(3)  
 بجز اجزای اصلی «شمارش کامل خونی» مانند پلاکت، گلبول سفید و قرمز و هموگلوبین مقادیر دیگری از جمله: MCV  یا Mean Corpuscular Volume  است که مربوط به گلبول قرمز و حجم آن استد. مقادیر متفاوت آن می تواند نشان دهنده ی نوع خاصی از کم خونی باشد.     M.C.V (Cell Indices)  MCV(3)  
      Macrocytosis Macrocy  
      Malaria (Think & Thin)  sm-Malaria 80232
      Met Hemoglobin Met Hb 83010
      Metamyelocyte Meta  
      Microcytosis  Microcy  
      Monoblast Monoblast  
      Monocyte Mono  
      MPV MPV  
      Myelocyte Myelocy  
      NESTROFT  NESTROFT  
      Neutrophil Poly  
      Normochrome Normoch  
      NRBC  NRBC  
      Osmotic Fragility Fragilit 85555
      Ovalocytosis Ovalocy   
      PBS PBS  
      Periodic Acid (PAS) PAS 84066
      Plasma Cell Plasma Cell  
 پلاکت ها، اجزای کوچک مسطحی هستند که در خون وجود دارند و از بقیه سلولهای خونی بسیار کوچک ترند. این ساختارها حاوی آنزیم هایی هستند که باعث انعقاد خون میشوند و وظیفه اصلی آنها جلوگیری از خونریزی و خارج شدن گلبول قرمز از داخل رگ است. علامت PLT در آزمایش خون نشان دهنده تعداد پلاکتها در هر میلی لیتر مکعب خون است و عدد مربوط به آن معمولا بزرگ ترین عدد برگه آزمایش خون است. غیر از کنترل انعقاد خون، از میزان پلاکت برای بررسی روند بهبود نارسایی مغز استخوان و بیماریهای خونی هم استفاده میشود.

محدوده بحرانی: پلاکت زیر ٥٠ هزار یا بیشتر از یک میلیون غیر طبیعی و نیازمند توجه خاص است.

چه عواملی پلاکت را کاهش یا افزایش میدهد؟

بزرگ شدن طحال، خونریزی شدید و مصرف پلاکت، لوسمی یا سرطان خون، ترومبوسیتوپنی، انواع وراثتی کمبود پلاکت، انعقاد منتشر خون در داخل رگها، شیمی درمانی بعد از سرطان، عفونت و نارسایی مغز استخوان باعث کاهش پلاکت میشوند. عدم تولید پلاکت میتواند به خاطر مشکلات استخوانی نیز باشد .

بیماری آرتریت روماتویید، کمخونی فقر آهن، مشکلات بعد از برداشتن طحال، بعضی سرطانها و بیماریهای ژنتیکی خاص موجب افزایش مقدار پلاکت میگردد.

نکاتی در رابطه با پلاکت خون

ورزش شدید و قدرتی باعث افزایش میزان پلاکت میشود. در ھنگام قاعدگی مقدار پلاکت خون کمی کاھش پیدا میکند. قرصھای ضد حاملگی باعث بالا رفتن مقدار پلاکت میشوند. داروی استامینوفن پلاکت را کاھش میدھد.

    Platelet Platelet 85590
      Platelet  Platelet 85590
      Poikilocytosis  Poikilo  
      Polychromasia Polychr  
      Prolymphocyte Prolymphocy  
      Promonocyte Promono  
      Promyelocyte Promyel  
      Pyknocytosis  Pyknocy  

 RBC  مخفف «سلول قرمز خون» است. این سلولهای قرمز خون یا همان گلبول ها یا گویچه های قرمز، در واقع اصلی ترین بخش خون و عامل رنگ قرمز آن هستند. این رنگ به دلیل وجود ماده ای به نام هموگلوبین میباشد که به گلبول قرمز کمک میکند تا اصلی ترین وظیفه خود یعنی حمل و نقل اکسیژن و دی اکسید کربن را انجام دهد. به طور خلاصه، گلبولهای قرمز، اکسیژن را از ریه به کلّیه سلولهای بدن حمل می کنند.

عواملی شایع که باعث کاهش RBC میشود: شامل خونریزی های دستگاه گوارش مثل خونریزی معده یا روده، خونریزی از محل زخم، سوءتغذیه، کمبود آهن یا کمبود ویتامین  B12شکستن سلولهای خونی یا همولیز آنها در اثر بعضی از بیماریهای خاص مثل فاویسم، برخی از مشکلات ژنتیکی و مادرزاد مثل گلبولهای قرمز داسی شکل، مشکلات مغزاستخوان، بیماری های کلیوی، بیماریهای مزمن، تومورهای سرطانی و بیماریهای روماتویید یا (التهاب مفاصل)

چه مواردی موجب افزایش RBC میگردد؟  میزان بالای گلبول قرمز می تواند نشان دهنده ظرفیت بالای حمل اکسیژن باشد.  در بعضی از ورزشکاران و همچنین هنگام زندگی در ارتفاعات به خاطر کمبود اکسیژن هوا RBC افزایش می یابد. امراض ریوی یا کلًا هر نوع بیماری که هیپوکسی مزمن (کمبود اکسیژن طولانی مدت در بدن ) ایجاد میکند، مثل بیماریهای قلبی مادرزادی ، باعث تولید بیشتر RBC می شوند.

نکات قابل توجه:

  • به طور متوسط، عمر گلبول های قرمز بعد از تولید در مغزاستخوان، ١٢٠ روز در خون زندگی می کنند و سرانجام از بین رفته  و به عناصرسازنده اش تبدیل میشود.
  • مقدار RBC در طی حاملگی به طور طبیعی تا حدی کمتر نشان داده میشود، چون حجم قسمت مایع خون افزایش می یابد.
  • با توجه به آزمایشگاه و روش مورد استفاده، ممکن است مقیاس و دامنه طبیعی شمارش این سلول فرق کند.
  • خوردن داروھایی مثل کلرامفنیکل به مدت طولانی ھم باعث کاھش RBC میشود
    RBC (Red Blood Cell) RBC  
      RDW RDW  
      Reticulocyte Retic 85044
      Rouleaux formation Rouleau  
      Schistocyte  Schistocyte  
      Sickle Cell  Sickle Cell  
      Sickle Cell Test Sickle 80230
      Smudge Cell & Basket Cell S.Cell&B.Cel  
      Solubility test  solobility 80163
      Spherocytosis   Spheroc  
      Stomatocytosis Stomato  
      Sucrose Hemolysis Test Sucrose Hem 80323
      Sudan Black B  Sudan   
      Target Cell Target  
      Tear Drop Cells  Tear Dr  
      Toxic granulation of PMN Toxic  
 این سه حرف مخفف «سلول سفید خون» یا گلبولهای سفید است. اندازه گیری مقدار گلبولهای سفید خون، یکی از روشهای اصلی برای تعیین وجود عفونت در بدن میباشد، چون این سلولها که جزو سیستم دفاعی بدن هستند، در بیماریهای عفونی و غیرعفو نی واکنشهای مختلفی از خود نشان میدهند. شمارش WBC ها دو جزء دارد: یکی تعداد تام گلبولهای سفید و دوم شمارش و جداسازی اجزای این سلولها، چون گلبول های سفید خون، در وضعیت طبیعی پنج نوع مختلف دارند که کم و زیاد شدن هر کدام از این انواع، معنی خاص خود را خواهد داشت

انواع گلبول های سفید: گرانولوسیت ها (نوتروفیل)، لنفوسیت ها، مونوسیت ها، ائوزینوفیل ها، بازوفیل ها و در مواردی گلبولهای سفید نابالغ

چه عواملی WBC را کاهش یا افزایش میدهد؟

لکوپنی یا کاهش گلبول سفید به مقادیر کمتر از ٤ هزار گفته میشود که معمولا در اثر نارسایی مغز استخوان، مسمومیت دارویی ، عفونت بسیار زیاد، سوءتغذیه، بیماریهای خودایمنی و ایدز به وجود میآید. در بسیاری از انواع نارسایی های مغز استخوان، مثلا بعد از شیمی درمانی، رادیوتراپی و ... هم این مقدار کاهش می یابد. در ضمن افزایش گلبول سفید، لکوسیتوز نام دارد و به مقادیر بالاتر از ١٠ هزار گفته می شود که به طور معمول نشان دهنده عفونت، التهاب، تخریب بافت بدن، لوسمی یا سرطان خون است. ضربه و جراحت، استرس و تب هم مقدار WBC  را افزایش میدهد.

نکات قابل توّجه:

کار اصلی گلبول سفید مبارزه با عفونت و حذف عوامل خارجی و مزاحم از بدن است و در مواقع بروز التهاب و  آلرژیھا، این سلولھا مسول بروز واکنش ھستند.

تغییر ھر کدام از انواع WBC معنی خاص خود را دارد و ممکن است نشان دهنده عفونت یا میکروب (مثل باکتری یا ویروس) یا حساسیت و آلرژی و یا حتی استرس باشد.

فعالیت شدید بدنی و ورزش سنگین ھم برای مدتی باعث بالا رفتن تعداد WBC در خون میگردد. حاملگی و زایمان هم این مقدار را افزایش میدهند.

    W.B.C (White Blood Cell) WBC 85048